рд╢ुрдХ्рд░рд╡ाрд░, 6 рдл़рд░рд╡рд░ी 2026

ЁЯУ╡ рдбिрдЬिрдЯрд▓ рдХ्рд╖िрддिрдЬ: рдмрдЪ्рдЪों рдХी рд╕ुрд░рдХ्рд╖ा рдФрд░ рд╕ोрд╢рд▓ рдоीрдбिрдпा рдХी рдЪुрдиौрддिрдпाँ

рдбिрдЬिрдЯрд▓ рдХ्рд╖िрддिрдЬ: рдмрдЪ्рдЪों рдХी рд╕ुрд░рдХ्рд╖ा рдФрд░ рд╕ोрд╢рд▓ рдоीрдбिрдпा рдХी рдЪुрдиौрддिрдпाँ | IndiCoach
рд╕ोрд╢рд▓ рдоीрдбिрдпा рдФрд░ рдмрдЪ्рдЪे
ЁЯУ▒ Article Practice 7

рд╕ोрд╢рд▓ рдоीрдбिрдпा рдкрд░ рдмрдЪ्рдЪों рдХा рднрд╡िрд╖्рдп!

рдХ्рдпा 16 рд╡рд░्рд╖ рддрдХ рдХे рдмрдЪ्рдЪों рдХे рд▓िрдП рдк्рд░рддिрдмंрдз рдЖрд╡рд╢्рдпрдХ рд╣ै?

рдХ्рдпा рднाрд░рдд рдоें рднी 16 рд╡рд░्рд╖ рд╕े рдХрдо рдЖрдпु рдХे рдпुрд╡рдХ-рдпुрд╡рддिрдпों рдХे рд▓िрдП рд╕ोрд╢рд▓ рдоीрдбिрдпा рдк्рд░рддिрдмंрдзिрдд рдХिрдпा рдЬाрдиा рдЪाрд╣िрдП?

рдЖрдЬ рдХा рдпुрдЧ рдбिрдЬिрдЯрд▓ рдпुрдЧ рд╣ै рдФрд░ рд╕ोрд╢рд▓ рдоीрдбिрдпा рдЖрдзुрдиिрдХ рдЬीрд╡рди рдХी рдПрдХ рдЕрдиिрд╡ाрд░्рдп рдЖрд╡рд╢्рдпрдХрддा рдмрди рдЪुрдХा рд╣ै। рд╢िрдХ्рд╖ा, рд╕ूрдЪрдиा, рдЕрднिрд╡्рдпрдХ्рддि рдФрд░ рд╡ैрд╢्рд╡िрдХ рд╕ंрдкрд░्рдХ—рдЗрди рд╕рднी рдХ्рд╖ेрдд्рд░ों рдоें рд╕ोрд╢рд▓ рдоीрдбिрдпा рдиे рдпुрд╡ाрдУं рдХो рдирдИ рдкрд╣рдЪाрди рджी рд╣ै। рд╡िрд╢ेрд╖ рд░ूрдк рд╕े рднाрд░рдд рдЬैрд╕े рджेрд╢ рдоें, рдЬрд╣ाँ рдСрдирд▓ाрдЗрди рд╢िрдХ्рд╖ा рдФрд░ рдбिрдЬिрдЯрд▓ рд╕ाрдХ्рд╖рд░рддा рддेрдЬ़ी рд╕े рдмрдв़ рд░рд╣ी рд╣ै, рд╡рд╣ाँ рд╕ोрд╢рд▓ рдоीрдбिрдпा рдХो рдкूрд░ी рддрд░рд╣ рдк्рд░рддिрдмंрдзिрдд рдХрд░рдиा рд╡्рдпाрд╡рд╣ाрд░िрдХ рдирд╣ीं рд▓рдЧрддा।

рд╣ाрд▓ाँрдХि, рдЗрд╕рдХे рдЬोрдЦिрдоों рдХो рдирдЬ़рд░рдЕंрджाрдЬ़ рднी рдирд╣ीं рдХिрдпा рдЬा рд╕рдХрддा। рд╕ोрд╢рд▓ рдоीрдбिрдпा рдкрд░ рдмрдЪ्рдЪों рдХी рдиिрдЬрддा рдЦрддрд░े рдоें рдкрдб़ рд╕рдХрддी рд╣ै। рдлрд░्рдЬी рдк्рд░ोрдл़ाрдЗрд▓, рд╕ाрдЗрдмрд░ рдмुрд▓िंрдЧ, рдСрдирд▓ाрдЗрди рдардЧी рдФрд░ рдоाрдирд╕िрдХ рджрдмाрд╡ рдЬैрд╕ी рд╕рдорд╕्рдпाрдПँ рдХрдо рдЙрдо्рд░ рдХे рдЙрдкрдпोрдЧрдХрд░्рддाрдУं рдХे рд▓िрдП рдЧंрднीрд░ рдЦрддрд░ा рдмрди рдЪुрдХी рд╣ैं। рдХрдИ рдоाрдорд▓ों рдоें рдпрд╣ рдХेрд╡рд▓ рдиिрдЬрддा рдХा рдирд╣ीं, рдмрд▓्рдХि рдмрдЪ्рдЪों рдХी рд╕ुрд░рдХ्рд╖ा рдФрд░ рдЬाрди рдХा рднी рдк्рд░рд╢्рди рдмрди рдЬाрддा рд╣ै।

рдоेрд░े рд╡िрдЪाрд░ рд╕े рднाрд░рдд рдоें 16 рд╡рд░्рд╖ рд╕े рдХрдо рдЖрдпु рдХे рдмрдЪ्рдЪों рдХे рд▓िрдП рдкूрд░्рдг рдк्рд░рддिрдмंрдз рдХे рдмрдЬाрдп рдиिрдпंрдд्рд░िрдд рдФрд░ рд╕ुрд░рдХ्рд╖िрдд рдЙрдкрдпोрдЧ рдЕрдзिрдХ рдЙрдкрдпुрдХ्рдд рд╕рдоाрдзाрди рд╣ै। рдЙрджाрд╣рд░рдг рдХे рд▓िрдП—рдЖрдпु-рд╕рдд्рдпाрдкрди рдк्рд░рдгाрд▓ी, рдЕрднिрднाрд╡рдХों рдХी рдиिрдЧрд░ाрдиी, рд╕рдордп-рд╕ीрдоा рддрдп рдХрд░рдиा рдФрд░ рд╕्рдХूрд▓ों рдоें рдбिрдЬिрдЯрд▓ рдиाрдЧрд░िрдХрддा рдХी рд╢िрдХ्рд╖ा рджेрдиा। рдЗрд╕рд╕े рдмрдЪ्рдЪे рддрдХрдиीрдХ рд╕े рдХрдЯेंрдЧे рдирд╣ीं, рдмрд▓्рдХि рдЙрд╕рдХा рд╕рд╣ी рдЙрдкрдпोрдЧ рд╕ीрдЦेंрдЧे।

рдЕрддः рдиिрд╖्рдХрд░्рд╖рддः рдХрд╣ा рдЬा рд╕рдХрддा рд╣ै рдХि рд╕ोрд╢рд▓ рдоीрдбिрдпा рд╕े рджूрд░ी рдирд╣ीं, рдмрд▓्рдХि рд╕рдордЭрджाрд░ी рднрд░ी рдиिрдХрдЯрддा рд╣ी рдмрдЪ्рдЪों рдХे рднрд╡िрд╖्рдп рдХे рд▓िрдП рдЕрдзिрдХ рд╕ुрд░рдХ्рд╖िрдд рдФрд░ рд▓ाрднрдХाрд░ी рдоाрд░्рдЧ рд╣ै।

ЁЯУМ рдХैрд╕े рдЙрдкрдпोрдЧ рдХрд░ें (IGCSE 0549)

рдЪрд░рдг 1: рдкрд╣рд▓े рдкूрд░ा рд▓ेрдЦ рдз्рдпाрди рд╕े рдкрдв़ें - рдмिрдиा рдЖрджрд░्рд╢ рдЙрдд्рддрд░ рджेрдЦे।

рдЪрд░рдг 2: рдлिрд░ рдХ्рд░рдорд╢ः рдмрдЯрди рджрдмाрдПँ:

Content Points - Content ideas (8 рдЕंрдХ) рдХो рджेрдЦрдиे рдХे рд▓िрдП

Language Points - Language features (8 рдЕंрдХ) рдХो рджेрдЦрдиे рдХे рд▓िрдП

рдЙрдд्рддрд░ рдЬाँрдЪें - рджोрдиों рдХो рдПрдХ рд╕ाрде рджेрдЦрдиे рдХे рд▓िрдП

рдЪрд░рдг 3: Checklist рд╕े рдЕрдкрдиे рдЬрд╡ाрдм рдХी рддुрд▓рдиा рдХрд░ें।

Content Ideas (8 marks)
Language Features (9 marks)

ЁЯУЭ Self-Assessment Checklist (IGCSE 0549)

  • рджोрдиों рд╕рд╣ाрдпрдХ рдмिंрджु рд╕्рдкрд╖्рдЯ рд░ूрдк рд╕े рдХрд╡рд░ рдХिрдП: (1) рдбिрдЬिрдЯрд▓ рдпुрдЧ рдоें рд╕ोрд╢рд▓ рдоीрдбिрдпा рдХी рднूрдоिрдХा, (2) рдк्рд░рддिрдмंрдз vs рдиिрдпंрдд्рд░рдг рдХा рд╕рдоाрдзाрди
  • рдХрдо рд╕े рдХрдо 8 Content ideas рд╕्рдкрд╖्рдЯ рд░ूрдк рд╕े рджिрдЦाрдИ рджे рд░рд╣े рд╣ैं
  • рднूрдоिрдХा (Introduction) рд╕्рдкрд╖्рдЯ рд╣ै - рд╕рдорд╕्рдпा рдХो рдкрд░िрднाрд╖िрдд рдХрд░рддा рд╣ै
  • рд╡िрдХाрд╕ (Body) рдоें рдХрдо рд╕े рдХрдо рджो рдкैрд░ाрдЧ्рд░ाрдл - рд╕рдорд╕्рдпाрдПँ рдФрд░ рд╕рдоाрдзाрди
  • рдиिрд╖्рдХрд░्рд╖ (Conclusion) рд╕्рдкрд╖्рдЯ рдФрд░ рд╕ंрддोрд╖рдЬрдирдХ рд╣ै
  • рдоुрд╣ाрд╡рд░े рдФрд░ рдк्рд░рднाрд╡ी рд╡ाрдХ्рдп рдк्рд░рдпोрдЧ рдХिрдП: рдЬैрд╕े "рджो рдкाрдЯों рдХे рдмीрдЪ рдкिрд╕рдиा", "рд╕рдордЭрджाрд░ी рднрд░ी рдиिрдХрдЯрддा"
  • рднाрд╖ा рд╕рд░рд▓, рдк्рд░рд╡ाрд╣рдкूрд░्рдг рдФрд░ рджोрд╣рд░ाрд╡-рдоुрдХ्рдд рд╣ै
  • рд╢рдм्рдж-рд╕ीрдоा (250-300 рд╢рдм्рдж) рдХे рднीрддрд░ рдЙрдд्рддрд░ рд╣ै

рдХ्рдпा 16 рд╡рд░्рд╖ рд╕े рдХрдо рдЖрдпु рдХे рдмрдЪ्рдЪों рдХे рд▓िрдП рд╕ोрд╢рд▓ рдоीрдбिрдпा рдкрд░ рд░ोрдХ рдЬ़рд░ूрд░ी рд╣ै?

IBDP Discursive Essay | Band-9 | рд╕рдорд╕ाрдордпिрдХ рдФрд░ рд╡िрдЪाрд░ोрдд्рддेрдЬрдХ

рдЖрдЬ рдХा рдмрдЪ्рдЪा рдЬрдм рд╕ुрдмрд╣ рдЖँрдЦ рдЦोрд▓рддा рд╣ै, рддो рджुрдиिрдпा рдЙрд╕рдХे рд╣ाрде рдоें рд╣ोрддी рд╣ै—рдоोрдмाрдЗрд▓ рд╕्рдХ्рд░ीрди рдХे рд░ूрдк рдоें। рджोрд╕्рдд, рд╡ीрдбिрдпो, рд▓ाрдЗрдХ्рд╕, рд░ीрд▓्рд╕ рдФрд░ рдЯिрдк्рдкрдгिрдпाँ—рд╕рдм рдХुрдЫ рдПрдХ рдЙँрдЧрд▓ी рдХी рджूрд░ी рдкрд░। рдРрд╕े рдоें рдпрд╣ рдк्рд░рд╢्рди рд╕्рд╡ाрднाрд╡िрдХ рд╣ै рдХि рдХ्рдпा рдЗрддрдиी рдХрдо рдЙрдо्рд░ рдоें рд╕ोрд╢рд▓ рдоीрдбिрдпा рддрдХ рдЦुрд▓ी рдкрд╣ुँрдЪ рдмрдЪ्рдЪों рдХे рдоाрдирд╕िрдХ рдФрд░ рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рд╡िрдХाрд╕ рдХे рд▓िрдП рд╕ुрд░рдХ्рд╖िрдд рд╣ै? рд╣ाрд▓ рдХे рд╡рд░्рд╖ों рдоें рдХрдИ рджेрд╢ों рдж्рд╡ाрд░ा 16 рд╡рд░्рд╖ рд╕े рдХрдо рдЖрдпु рдХे рдмрдЪ्рдЪों рдкрд░ рд╕ोрд╢рд▓ рдоीрдбिрдпा рдк्рд░рддिрдмंрдз рдпा рдХрдб़े рдиिрдпंрдд्рд░рдг рд▓ाрдЧू рдХिрдП рдЬाрдиे рд╕े рдпрд╣ рдмрд╣рд╕ рдХेрд╡рд▓ рдкाрд░िрд╡ाрд░िрдХ рдирд╣ीं, рдмрд▓्рдХि рд╡ैрд╢्рд╡िрдХ рд╢ैрдХ्рд╖рдгिрдХ рдФрд░ рдиीрддिрдЧрдд рд╡िрдорд░्рд╢ рдмрди рдЪुрдХी рд╣ै।

1. рдЬрдм рд╕рд░рдХाрд░ें рднी "рд╕्рдЯॉрдк" рдХрд╣рдиे рд▓рдЧीं

2024–25 рдоें рдСрд╕्рдЯ्рд░ेрд▓िрдпा рдиे рджुрдиिрдпा рдХो рдЪौंрдХाрддे рд╣ुрдП 16 рд╡рд░्рд╖ рд╕े рдХрдо рдЖрдпु рдХे рдмрдЪ्рдЪों рдХे рд▓िрдП рдк्рд░рдоुрдЦ рд╕ोрд╢рд▓ рдоीрдбिрдпा рдк्рд▓ेрдЯрдл़ॉрд░्рдо्рд╕ рдкрд░ рдЕрдХाрдЙंрдЯ рдмрдиाрдиा рдХ़ाрдиूрдиी рд░ूрдк рд╕े рдк्рд░рддिрдмंрдзिрдд рдХрд░ рджिрдпाрдпрд╣ рдиिрд░्рдгрдп рдХेрд╡рд▓ рдПрдХ рдиिрдпрдо рдирд╣ीं рдеा, рдмрд▓्рдХि рдПрдХ рд╕्рдкрд╖्рдЯ рд╕ंрджेрд╢ рдеा—"рдмрдЪ्рдЪों рдХी рдбिрдЬिрдЯрд▓ рд╕ुрд░рдХ्рд╖ा рдЕрдм рд╡िрдХрд▓्рдк рдирд╣ीं, рдЬ़िрдо्рдоेрджाрд░ी рд╣ै।" рдпूрд░ोрдк рдоें рднी рдл्рд░ांрд╕ рдФрд░ рдбेрдирдоाрд░्рдХ рдЬैрд╕े рджेрд╢ों рдиे рдоाрддा-рдкिрддा рдХी рдЕрдиुрдорддि рдФрд░ рдЖрдпु-рд╕ीрдоा рдХो рдЕрдиिрд╡ाрд░्рдп рдмрдиाрдХрд░ рдпрд╣ рд╕ंрдХेрдд рджे рджिрдпा рд╣ै рдХि рд╕ोрд╢рд▓ рдоीрдбिрдпा рдХो рдЕрдм рдЦिрд▓ौрдиा рдирд╣ीं, рдк्рд░рднाрд╡рд╢ाрд▓ी рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рд╢рдХ्рддि рдоाрдиा рдЬा рд░рд╣ा рд╣ै

2. рд╕्рдХ्рд░ीрди рдХे рдкीрдЫे рдХा рд╕рдЪ: рдоाрдирд╕िрдХ рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рдХा рд╕рд╡ाрд▓

рд╡िрд╢्рд╡ рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рд╕ंрдЧрдарди (WHO) рдХी рд░िрдкोрд░्рдЯ рдмрддाрддी рд╣ै рдХि рд▓рдЧрднрдЧ рд╣рд░ рджрд╕ рдоें рд╕े рдПрдХ рдХिрд╢ोрд░ рд╕рдорд╕्рдпाрдд्рдордХ рд╕ोрд╢рд▓ рдоीрдбिрдпा рдЙрдкрдпोрдЧ рдХे рд▓рдХ्рд╖рдг рджिрдЦाрддा рд╣ै। рджेрд░ рд░ाрдд рддрдХ рд╕्рдХ्рд░ीрди рджेрдЦрдиा, рддुрд▓рдиा рд╕े рдЙрдкрдЬा рдЖрдд्рдо-рд╕ंрджेрд╣, рдФрд░ рдз्рдпाрди рдХी рдХрдоी—рдпे рдЕрдм рдЕрдкрд╡ाрдж рдирд╣ीं рд░рд╣े। рд╣ाрд▓ाँрдХि рд╡ैрдЬ्рдЮाрдиिрдХ рдпрд╣ рднी рд╕्рд╡ीрдХाрд░ рдХрд░рддे рд╣ैं рдХि рд╕ोрд╢рд▓ рдоीрдбिрдпा рдФрд░ рдоाрдирд╕िрдХ рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рдХे рдмीрдЪ рд╕ीрдзा рдХाрд░рдгाрдд्рдордХ рд╕ंрдмंрдз рдкूрд░ी рддрд░рд╣ рд╕िрдж्рдз рдирд╣ीं рд╣ुрдЖ рд╣ै, рдлिрд░ рднी рдЬोрдЦिрдо рдЗрддрдиे рд╕्рдкрд╖्рдЯ рд╣ैं рдХि рд╕рд░рдХाрд░ें "рдкрд╣рд▓े рд╕ुрд░рдХ्рд╖ा" рдХी рдиीрддि рдЕрдкрдиा рд░рд╣ी рд╣ैं—рдаीрдХ рд╡ैрд╕े рд╣ी рдЬैрд╕े рдХрднी рдмрдЪ्рдЪों рдХे рд▓िрдП рддंрдмाрдХू рдФрд░ рд╢рд░ाрдм рдкрд░ рдиिрдпंрдд्рд░рдг рд▓ाрдЧू рдХिрдпा рдЧрдпा рдеा।

3. рдоाрддा-рдкिрддा рдФрд░ рд╕рдоाрдЬ рдХी рдмेрдЪैрдиी

рдпрд╣ рдЪिंрддा рдХेрд╡рд▓ рд╢ोрдз-рдкрдд्рд░ों рддрдХ рд╕ीрдоिрдд рдирд╣ीं рд╣ै। рдПрдХ рдЕंрддрд░рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд╕рд░्рд╡े рдоें 65% рд▓ोрдЧों рдиे 14 рд╡рд░्рд╖ рд╕े рдХрдо рдЖрдпु рдХे рдмрдЪ्рдЪों рдХे рд▓िрдП рд╕ोрд╢рд▓ рдоीрдбिрдпा рдк्рд░рддिрдмंрдз рдХा рд╕рдорд░्рдерди рдХिрдпा। рдпрд╣ рдЖँрдХрдб़ा рдмрддाрддा рд╣ै рдХि рдЕрднिрднाрд╡рдХ рдЕрдм рд╕ोрд╢рд▓ рдоीрдбिрдпा рдХो рдХेрд╡рд▓ рдордиोрд░ंрдЬрди рдХा рд╕ाрдзрди рдирд╣ीं, рдмрд▓्рдХि рдоाрдирд╕िрдХ рджрдмाрд╡ рдФрд░ рдЕрд╕ुрд░рдХ्рд╖ा рдХा рд╕ंрднाрд╡िрдд рд╕्рд░ोрдд рдоाрдирдиे рд▓рдЧे рд╣ैं।

4. рд▓ेрдХिрди рдХ्рдпा рдк्рд░рддिрдмंрдз рд╣ी рд╕рдоाрдзाрди рд╣ै?

рдпрд╣ीं рд╕े рдмрд╣рд╕ рджिрд▓рдЪрд╕्рдк рдоोрдб़ рд▓ेрддी рд╣ै। рдХрдИ рд╢िрдХ्рд╖ाрд╡िрдж рдФрд░ рдбिрдЬिрдЯрд▓ рд╡िрд╢ेрд╖рдЬ्рдЮ рдоाрдирддे рд╣ैं рдХि рдкूрд░्рдг рдк्рд░рддिрдмंрдз рдмрдЪ्рдЪों рдХो рд╡ाрд╕्рддрд╡िрдХ рд╕рдорд╕्рдпा рд╕े рдирд╣ीं рдмрдЪाрддा, рдмрд▓्рдХि рдЙрди्рд╣ें рдбिрдЬिрдЯрд▓ рджुрдиिрдпा рд╕े рдЕрдирднिрдЬ्рдЮ рдЫोрдб़ рд╕рдХрддा рд╣ै। рдЖрдЬ рдХे рдпुрдЧ рдоें рдбिрдЬिрдЯрд▓ рд╕ाрдХ्рд╖рд░рддा рднी рдЙрддрдиी рд╣ी рдЖрд╡рд╢्рдпрдХ рд╣ै рдЬिрддрдиी рднाрд╖ा рдпा рдЧрдгिрдд। рдЗрд╕рдХे рдЕрд▓ाрд╡ा, рдпрд╣ рднी рдЖрд╢ंрдХा рд╣ै рдХि рдХрдб़े рдк्рд░рддिрдмंрдз рдмрдЪ्рдЪों рдХो рдХрдо рд╕ुрд░рдХ्рд╖िрдд, рдЕрдиिрдпंрдд्рд░िрдд рдСрдирд▓ाрдЗрди рдк्рд▓ेрдЯрдл़ॉрд░्рдо्рд╕ рдХी рдУрд░ рдзрдХेрд▓ рд╕рдХрддे рд╣ैं, рдЬрд╣ाँ рдЬोрдЦिрдо рдФрд░ рднी рдЕрдзिрдХ рд╣ो рд╕рдХрддे рд╣ैं।

5. рд╕рдоाрдзाрди рдХрд╣ाँ рд╣ै? рдк्рд░рддिрдмंрдз рдпा рд╡िрд╡ेрдХ?

рдЗрд╕ рдкूрд░े рд╡िрдорд░्рд╢ рд╕े рдПрдХ рд╕्рдкрд╖्рдЯ рдмाрдд рдЙрднрд░рддी рд╣ै— рд╕рдорд╕्рдпा рд╕ोрд╢рд▓ рдоीрдбिрдпा рдХा рдЕрд╕्рддिрдд्рд╡ рдирд╣ीं, рдмрд▓्рдХि рдЙрд╕рдХा рдЕрд╕рдордЭ рдФрд░ рдЕрд╕ंрдпрдоिрдд рдЙрдкрдпोрдЧ рд╣ै। рдЗрд╕рд▓िрдП рд╕рдоाрдзाрди рдХेрд╡рд▓ "рдмंрдж рдХрд░рдиे" рдоें рдирд╣ीं, рдмрд▓्рдХि рд╕िрдЦाрдиे, рд╕рдордЭाрдиे рдФрд░ рдоाрд░्рдЧрджрд░्рд╢рди рджेрдиे рдоें рдиिрд╣िрдд рд╣ै। рд╡िрдж्рдпाрд▓рдпों рдоें рдбिрдЬिрдЯрд▓ рдиाрдЧрд░िрдХрддा, рдЕрднिрднाрд╡рдХों рдХी рд╕рдХ्рд░िрдп рднूрдоिрдХा рдФрд░ рд╕рд░рдХाрд░ों рдХी рд╕ंрддुрд▓िрдд рдиीрддिрдпाँ—рддीрдиों рдоिрд▓рдХрд░ рд╣ी рдмрдЪ्рдЪों рдХे рдбिрдЬिрдЯрд▓ рднрд╡िрд╖्рдп рдХो рд╕ुрд░рдХ्рд╖िрдд рдмрдиा рд╕рдХрддी рд╣ैं।

рдиिрд╖्рдХрд░्рд╖

16 рд╡рд░्рд╖ рд╕े рдХрдо рдЖрдпु рдХे рдмрдЪ्рдЪों рдХे рд▓िрдП рд╕ोрд╢рд▓ рдоीрдбिрдпा рдкрд░ рдк्рд░рддिрдмंрдз рдХा рдк्рд░рд╢्рди рд╣рдоें рдПрдХ рдЧрд╣рд░े рдиैрддिрдХ рдж्рд╡ंрдж्рд╡ рддрдХ рд▓े рдЬाрддा рд╣ै—рд╕ुрд░рдХ्рд╖ा рдмрдиाрдо рд╕्рд╡рддंрдд्рд░рддा। рдСрд╕्рдЯ्рд░ेрд▓िрдпा рдЬैрд╕े рджेрд╢ों рдХे рдиिрд░्рдгрдп рдпрд╣ рджिрдЦाрддे рд╣ैं рдХि рджुрдиिрдпा рдмрдЪ्рдЪों рдХी рдСрдирд▓ाрдЗрди рднрд▓ाрдИ рдХो рдЧंрднीрд░рддा рд╕े рд▓े рд░рд╣ी рд╣ै, рдкрд░ंрддु рд╢ोрдз рдпрд╣ рднी рдпाрдж рджिрд▓ाрддा рд╣ै рдХि рдк्рд░рддिрдмंрдз рдЕрдХेрд▓ा рд╕рдоाрдзाрди рдирд╣ीं рд╣ै। рд╢ाрдпрдж рдЕрд╕рд▓ी рдЪुрдиौрддी рдпрд╣ рдирд╣ीं рд╣ै рдХि рдмрдЪ्рдЪों рдХो рд╕ोрд╢рд▓ рдоीрдбिрдпा рд╕े рджूрд░ рд░рдЦा рдЬाрдП, рдмрд▓्рдХि рдпрд╣ рд╣ै рдХि рдЙрди्рд╣ें рдЗрддрдиी рд╕рдордЭ рджी рдЬाрдП рдХि рд╡े рдбिрдЬिрдЯрд▓ рджुрдиिрдпा рдоें рднी рд╡िрд╡ेрдХрдкूрд░्рдг рдиाрдЧрд░िрдХ рдмрди рд╕рдХें।

ЁЯУМ рдХैрд╕े рдЙрдкрдпोрдЧ рдХрд░ें (IBDP Hindi)

рдЪрд░рдг 1: рдкूрд░ा Discursive Essay рдз्рдпाрди рд╕े рдкрдв़ें - рдмिрдиा рдЖрджрд░्рд╢ рдЙрдд्рддрд░ рджेрдЦे।

рдЪрд░рдг 2: рдлिрд░ рдХ्рд░рдорд╢ः рдмрдЯрди рджрдмाрдПँ:

Content Points - Argument рдФрд░ Evidence рдХो рджेрдЦрдиे рдХे рд▓िрдП

Language Points - Language features рдФрд░ Rhetorical devices рдХो рджेрдЦрдиे рдХे рд▓िрдП

рдЙрдд्рддрд░ рдЬाँрдЪें - рджोрдиों рдХो рдПрдХ рд╕ाрде рджेрдЦрдиे рдХे рд▓िрдП

рдЪрд░рдг 3: рдЕрдкрдиे рдиिрдмंрдз рдХी рддुрд▓рдиा Checklist рд╕े рдХрд░ें।

Content & Arguments (Evidence)
Language Features (Rhetoric)

ЁЯУЭ Self-Assessment Checklist (IBDP Hindi)

  • рдоुрдЦ्рдп рд╡िрд╖рдп рд╕्рдкрд╖्рдЯ рд╣ै: рд╕ोрд╢рд▓ рдоीрдбिрдпा рдк्рд░рддिрдмंрдз - рдлाрдпрджे рдФрд░ рдиुрдХрд╕ाрди
  • рдХрдо рд╕े рдХрдо 3 рд╕рд╢рдХ्рдд Arguments рдпा Counterarguments рджिрдП рдЧрдП рд╣ैं
  • Real-world Evidence рдпा Examples рджिрдП рдЧрдП рд╣ैं (Australia, France, Denmark, WHO Reports, Surveys)
  • Nuanced рдФрд░ Balanced perspective рджिрдЦाрдпा рдЧрдпा рд╣ै - рджोрдиों рддрд░рдл рд╕े рд╕ोрдЪा рдЧрдпा рд╣ै
  • 5-Part Essay Structure рд╕्рдкрд╖्рдЯ рд╣ै: Introduction → Arguments 1-4 → Conclusion
  • Language Advanced рдФрд░ Sophisticated рд╣ै: Rhetorical devices (Metaphor, Anaphora, Rhetorical Questions)
  • Paragraph Transitions рд╕्рдкрд╖्рдЯ рд╣ैं: "рдпрд╣ीं рд╕े рдмрд╣рд╕ рджिрд▓рдЪрд╕्рдк рдоोрдб़ рд▓ेрддी рд╣ै"
  • Conclusion Reflective рд╣ै: "рд╢ाрдпрдж рдЕрд╕рд▓ी рдЪुрдиौрддी..."
  • Register Formal рдФрд░ Academic рд╣ै
  • Word limit (600-800 рд╢рдм्рдж) рдХे рднीрддрд░ рдЙрдд्рддрд░ рд╣ै

ЁЯдФ рдЪिंрддрди-рдк्рд░рд╢्рди (IBDP Reflection)

рдХ्рдпा рднрд╡िрд╖्рдп рдХी рдкीрдв़ी рдХे рд▓िрдП рдЕрдзिрдХ рд╕्рдеाрдпी рд╕рдоाрдзाрди рдХрдаोрд░ рдХाрдиूрдиों рдоें рд╣ै, рдпा рдРрд╕ी рд╢िрдХ्рд╖ा рдоें рдЬो рдмрдЪ्рдЪों рдХो рддрдХрдиीрдХ рдХा рдоाрд▓िрдХ рдмрдиाрдП—рд╢िрдХाрд░ рдирд╣ीं?

ЁЯУЪ рд╕ंрджрд░्рдн (References & Footnotes)

  1. рдСрд╕्рдЯ्рд░ेрд▓िрдпा: Social Media Minimum Age Act (2024–25) - рджुрдиिрдпा рдХा рдкрд╣рд▓ा рдХाрдиूрди рдЬिрд╕рдиे 16 рд╡рд░्рд╖ рд╕े рдХрдо рдЖрдпु рдХे рдмрдЪ्рдЪों рдХे рд▓िрдП рд╕ोрд╢рд▓ рдоीрдбिрдпा рдк्рд▓ेрдЯрдлॉрд░्рдо्рд╕ рдкрд░ рдЕрдХाрдЙंрдЯ рдмрдиाрдиा рдкूрд░ी рддрд░рд╣ рдк्рд░рддिрдмंрдзिрдд рдХрд░ рджिрдпा।
  2. рдл्рд░ांрд╕: Parental Consent Law - рдоाрддा-рдкिрддा рдХी рд╕्рдкрд╖्рдЯ рдЕрдиुрдорддि рдХे рдмिрдиा 13 рд╡рд░्рд╖ рд╕े рдХрдо рдЖрдпु рдХे рдмрдЪ्рдЪे рд╕ोрд╢рд▓ рдоीрдбिрдпा рдкрд░ рдЕрдХाрдЙंрдЯ рдирд╣ीं рдмрдиा рд╕рдХрддे।
  3. рдбेрдирдоाрд░्рдХ/рдпूрд░ोрдк: рдк्рд░рд╕्рддाрд╡िрдд рдЖрдпु-рд╕ीрдоा рдиीрддिрдпाँ рдФрд░ рдбिрдЬिрдЯрд▓ рдиाрдЧрд░िрдХрддा рдХाрд░्рдпрдХ्рд░рдо।
  4. WHO (2024): Adolescents, Screens and Mental Health - рд░िрдкोрд░्рдЯ рдмрддाрддी рд╣ै рдХि 10% рдХिрд╢ोрд░ рд╕рдорд╕्рдпाрдд्рдордХ рд╕्рдХ्рд░ीрди рдЙрдкрдпोрдЧ рдХे рд▓рдХ्рд╖рдг рджिрдЦाрддे рд╣ैं।
  5. рд╕рдордХाрд▓ीрди рдордиोрд╡ैрдЬ्рдЮाрдиिрдХ рд╢ोрдз: рд╕ोрд╢рд▓ рдоीрдбिрдпा рдФрд░ рдоाрдирд╕िрдХ рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рдХे рдмीрдЪ рд╕ीрдзा рдХाрд░рдгाрдд्рдордХ рдк्рд░рдоाрдг рдЕрднी рднी рд╕ीрдоिрдд рд╣ै।
  6. Ipsos Global Survey (2024): 65% рд▓ोрдЧों рдиे 14 рд╡рд░्рд╖ рд╕े рдХрдо рдЖрдпु рдХे рдмрдЪ्рдЪों рдХे рд▓िрдП рд╕ोрд╢рд▓ рдоीрдбिрдпा рдк्рд░рддिрдмंрдз рдХा рд╕рдорд░्рдерди рдХिрдпा।
  7. рдбिрдЬिрдЯрд▓ рдиीрддि рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рдХрдб़े рдк्рд░рддिрдмंрдзों рдХे рдЕрдирдкेрдХ्рд╖िрдд рдкрд░िрдгाрдо - рдмрдЪ्рдЪों рдХो рдЕрдиिрдпंрдд्рд░िрдд рдк्рд▓ेрдЯрдлॉрд░्рдо्рд╕ рдХी рдУрд░ рдзрдХेрд▓рдиा।
ЁЯУЧ

IGCSE Learning Resources

ЁЯУЪ IGCSE 0549 рдХे рд▓िрдП рдЕрддिрд░िрдХ्рдд рд╕ंрд╕ाрдзрди

ЁЯУК

рдЗंрдЯрд░рдЧ्рд░ाрдлिрдХ: рдЕрдХाрджрдоिрдХ рдмрдиाрдо рдЬीрд╡рди-рдХौрд╢рд▓

рд╕ोрд╢рд▓ рдоीрдбिрдпा, рд╢िрдХ्рд╖ा рдФрд░ рд╡्рдпाрд╡рд╣ाрд░िрдХ рдХौрд╢рд▓ рдХे рдмीрдЪ рд╕ंрдмंрдз рдХो visual format рдоें рд╕рдордЭें।

ЁЯОе

рд╡ीрдбिрдпो: рд╕рдлрд▓рддा рдХे рд╡िрднिрди्рди рдЖрдпाрдо

рдХाрдордпाрдмी рдФрд░ рдЬीрд╡рди рдХौрд╢рд▓ рдХे рдмीрдЪ рдЧрд╣рд░े рд╕ंрдмंрдз рдХो рд╕рдордЭें। рд╡ाрд╕्рддрд╡िрдХ рдЬीрд╡рди рдЙрджाрд╣рд░рдг рдХे рд╕ाрде।

ЁЯза

рдоाрдЗंрдб рдоैрдк: рд╕рдлрд▓рддा рдХे рддрдд्рд╡

IGCSE рд╕्рддрд░ рдХे рд╡िрдЪाрд░ों рдХो hierarchical format рдоें рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеिрдд рдХрд░ें।

ЁЯУЭ

рдиिрдмंрдз: рдЕрдХाрджрдоिрдХ рд╕рдлрд▓рддा рдФрд░ рдЬीрд╡рди (IGCSE Level)

рд╡िрд╕्рддृрдд Band-9 quality рдиिрдмंрдз рдЬो IGCSE рдХे рд▓िрдП рдЖрджрд░्рд╢ рдЙрджाрд╣рд░рдг рдк्рд░рджाрди рдХрд░рддा рд╣ै।

ЁЯУЛ

рд╡рд░्рдХрд╢ीрдЯ: рд╕рдлрд▓рддा рдХे рдЖрдпाрдо

Interactive worksheet рдЬिрд╕рдоें practice questions, MCQs рдФрд░ writing tasks рд╣ैं।

ЁЯУШ

IBDP Learning Resources

ЁЯУЪ IBDP Hindi рдХे рд▓िрдП рдЕрддिрд░िрдХ्рдд рд╕ंрд╕ाрдзрди

ЁЯУК

рдЗंрдЯрд░рдЧ्рд░ाрдлिрдХ: рдЕрдХाрджрдоिрдХ vs рдЬीрд╡рди-рдХौрд╢рд▓

IBDP рдХे рд▓िрдП рдЧрд╣рди рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рд╕рдоाрдЬ, рдордиोрд╡िрдЬ्рдЮाрди рдФрд░ рджрд░्рд╢рди рдХे perspective рд╕े।

ЁЯОм

рдбॉрдХ्рдпूрдоेंрдЯ्рд░ी: IQ vs EQ - рдХ्рдпा рдЕрдзिрдХ рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рд╣ै?

International experts рдХे рд╕ाрде in-depth discussion। рд╕рдлрд▓рддा рдХे рд╡िрднिрди्рди dimensions рдХो рд╕рдордЭें।

ЁЯФН

рдХेрд╕ рд╕्рдЯрдбी: рд╕рдлрд▓ рд╡्рдпрдХ्рддिрдд्рд╡ों рдХी рд╢ैрдХ्рд╖рдгिрдХ рдпाрдд्рд░ा

Real-world examples рдФрд░ case studies рдЬो рд╕рдлрд▓рддा рдХी рд╡िрднिрди्рди рдкрд░िрднाрд╖ाрдУं рдХो explore рдХрд░рддे рд╣ैं।

ЁЯМР

TOK Connection: рдЬ्рдЮाрди рдХे рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдФрд░ рд╕рдлрд▓рддा

Theory of Knowledge рд╕े linked reflection। Ways of Knowing рдФрд░ Areas of Knowledge рдХा integration।

ЁЯМЯ

CAS Activities: рд╡्рдпाрд╡рд╣ाрд░िрдХ рдХौрд╢рд▓ рд╡िрдХाрд╕

Creativity, Activity, Service рдоें engaged рд╣ोрдиे рдХे рд▓िрдП practical activities। рдЬीрд╡рди-рдХौрд╢рд▓ рд╕ीрдЦрдиा।

рдХोрдИ рдЯिрдк्рдкрдгी рдирд╣ीं:

рдПрдХ рдЯिрдк्рдкрдгी рднेрдЬें

рдЖрдкрдХे рдмрд╣ुрдоूрд▓्рдп рдХॉрдоेंрдЯ рдХे рд▓िрдП рдмрд╣ुрдд-рдмрд╣ुрдд рдзрди्рдпрд╡ाрдж।

рдк्рд░рдЪрд▓िрдд рдкोрд╕्рдЯ

рд╡िрд╢िрд╖्рдЯ рдкोрд╕्рдЯ

ЁЯУ╡ рдбिрдЬिрдЯрд▓ рдХ्рд╖िрддिрдЬ: рдмрдЪ्рдЪों рдХी рд╕ुрд░рдХ्рд╖ा рдФрд░ рд╕ोрд╢рд▓ рдоीрдбिрдпा рдХी рдЪुрдиौрддिрдпाँ

рдбिрдЬिрдЯрд▓ рдХ्рд╖िрддिрдЬ: рдмрдЪ्рдЪों рдХी рд╕ुрд░рдХ्рд╖ा рдФрд░ рд╕ोрд╢рд▓ рдоीрдбिрдпा рдХी рдЪुрдиौрддिрдпाँ | IndiCoach ЁЯУ▒ Article Practice...

рд╣рдоाрд░ी рдк्рд░рд╕िрдж्рдзि

Google Analytics Data

Active Users