рднाрд░рддीрдп рдЙрдкрдорд╣ाрдж्рд╡ीрдк рдХे рдЖрдХाрд╢ рдоें рдЧूँрдЬрдиे рд╡ाрд▓ी рдордзुрд░ рдз्рд╡рдиिрдпों рдоें рдпрджि рдХोрдИ рд╕рдмрд╕े рдЕрдзिрдХ рдХрд░ुрдг, рд╕рдмрд╕े рдЕрдзिрдХ рдк्рд░рддीрдХ्рд╖ाрд░рдд рдФрд░ рд╕рдмрд╕े рдЕрдзिрдХ рдЧूрдв़ рдЕрд░्рдеों рд╕े рднрд░ी рд╣ै, рддो рд╡рд╣ рдкрдкीрд╣े рдХा рд╕्рд╡рд░ рд╣ै। рдпрд╣ рд╕्рд╡рд░ рдоाрдиो рдХिрд╕ी рдмिрдЫрдб़े рд╣ुрдП рдк्рд░ेрдоी рдХी рдкुрдХाрд░ рд╣ो, рдЬो рдЕрдиंрдд рдЖрдХाрд╢ рдХी рдЧोрдж рдоें рдЦोрдП рдЕрдкрдиे рдк्рд░िрдпрддрдо рдХो рдЖрд╡ाрдЬ़ рджेрддा рд╣ो। рдпрд╣ рдкрдХ्рд╖ी рдЕрдкрдиी рд╡िрд▓рдХ्рд╖рдг рдк्рд░рдХृрддि рдХे рдХाрд░рдг рди рдХेрд╡рд▓ рд▓ोрдХрдоाрдирд╕ рдоें рдмрд▓्рдХि рд╕ाрд╣िрдд्рдп, рд╕ंрд╕्рдХृрддि рдФрд░ рдкрд░्рдпाрд╡рд░рдг рдоें рднी рд╡िрд╢ेрд╖ рд╕्рдеाрди рд░рдЦрддा рд╣ै।
рдкрдкीрд╣ा (рдЪाрддрдХ) рдкрдХ्рд╖ी
рдЕрдХ्рд╕рд░ рдЗрд╕े рдХोрдпрд▓ рдХे рд╕рдоाрди рд╕рдордЭрдиे рдХी рднूрд▓ рдХी рдЬाрддी рд╣ै, рдХिंрддु рджोрдиों рднिрди्рди рдк्рд░рдЬाрддिрдпाँ рд╣ैं। рдХोрдпрд▓ (Eudynamys scolopaceus) рдЧрд╣рд░े рдХाрд▓े рд░ंрдЧ рдХी рд╣ोрддी рд╣ै рдФрд░ рдЙрд╕рдХी 'рдХू-рдХू' рдз्рд╡рдиि рд╡рд╕ंрдд рдХा рд╕ंрдХेрдд рджेрддी рд╣ै, рдЬрдмрдХि рдкрдкीрд╣ा рднूрд░े рд░ंрдЧ рдХा рд╣ोрддा рд╣ै рдФрд░ рдЙрд╕рдХी рдХрд░ुрдг рдкुрдХाрд░ 'рдкिрдпू-рдкिрдпू' рдпा 'рдкिрдпू рдХрд╣े' рд╡рд░्рд╖ा рдЛрддु рдоें рдЧूँрдЬрддी рд╣ै। рдЬрд╣ाँ рдХोрдпрд▓ рдк्рд░ेрдо рдФрд░ рдЙрд▓्рд▓ाрд╕ рдХी рдк्рд░рддीрдХ рд╣ै, рд╡рд╣ीं рдкрдкीрд╣ा рд╡िрд░рд╣ рдФрд░ рдк्рд░рддीрдХ्рд╖ा рдХा рдк्рд░рддीрдХ рдоाрдиा рдЬाрддा рд╣ै।
рднाрд░рддीрдп рдХाрд╡्рдпрдзाрд░ा рдоें рдкрдкीрд╣ा рдк्рд░ेрдо, рд╡िрдпोрдЧ рдФрд░ рдк्рд░рддीрдХ्рд╖ा рдХा рдк्рд░рддीрдХ рдмрдирдХрд░ рдЙрднрд░ा рд╣ै। рднрдХ्рддिрдХाрд▓ рдХे рд╕ंрдд рдХрд╡िрдпों рдиे рдЗрд╕े рдЖрдд्рдоा рдФрд░ рдкрд░рдоाрдд्рдоा рдХे рдмीрдЪ рдХी рджूрд░ी рдХा рдк्рд░рддीрдХ рдоाрдиा। рдоीрд░ाрдмाрдИ рдХी рднрдЬрдирдоाрд▓ाрдУं рдоें рдЗрд╕рдХी рдз्рд╡рдиि рд╕ाрдзрдХ рдХे рдЕंрддःрдХрд░рдг рдоें рдЙрдарддे рд╡िрд░рд╣-рднाрд╡ рдХो рд╕्рд╡рд░ рджेрддी рд╣ै। рд╕ूрд░рджाрд╕ рдХी рдХрд╡िрддाрдУं рдоें рдпрд╣ рдЧोрдкिрдпों рдХे рд╣ृрджрдп рдХी рд╡्рдпाрдХुрд▓рддा рдХा рдкрд░्рдпाрдп рдмрдирддा рд╣ै। рдЖрдзुрдиिрдХ рд╣िंрджी рдХрд╡िрддा рдоें рдорд╣ाрджेрд╡ी рд╡рд░्рдоा рдиे рдЗрд╕े рд╕्рдд्рд░ी рд╣ृрджрдп рдХी рдЕрдиुрдЧूंрдЬ рдХे рд░ूрдк рдоें рдЙрдХेрд░ा рд╣ै। рдк्рд░рд╕िрдж्рдз рд╕ाрд╣िрдд्рдпрдХाрд░ рд╣рдЬ़ाрд░ी рдк्рд░рд╕ाрдж рдж्рд╡िрд╡ेрджी рдкрдкीрд╣े рдХो рдк्рд░рддीрдХ्рд╖ा рдФрд░ рд╕рдорд░्рдкрдг рдХी рдкрд░ाрдХाрд╖्рдаा рдХा рдк्рд░рддीрдХ рдоाрдирддे рдеे। рдЙрдирдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░, "рдкрдкीрд╣ा рдХेрд╡рд▓ рдПрдХ рдкрдХ्рд╖ी рдирд╣ीं, рдпрд╣ рд╣рдоाрд░ी рд╕ांрд╕्рдХृрддिрдХ рдЪेрддрдиा рдХा рд╡рд╣ рдЕंрд╢ рд╣ै, рдЬो рдк्рд░ेрдо рдФрд░ рдЕрдиुрд░ाрдЧ рдХी рдкрд░िрдзि рдоें рд╡िрдЪрд░рддा рд╣ै। рдЗрд╕рдХी рдз्рд╡рдиि рд╣рдоाрд░ी рдкрд░ंрдкрд░ाрдУं рдоें рдЧूँрдЬрддी рд╣ै।"¹
рдкрдкीрд╣ा рдоाрдиो рдк्рд░рддीрдХ्рд╖ा рдХी рднाрд╖ा рд╣ै, рдЬो рди рдХेрд╡рд▓ рдк्рд░ेрдо рдХी рдЕрднिрд╡्рдпрдХ्рддि рдХрд░рддा рд╣ै, рдмрд▓्рдХि рд╕ंрдпрдо, рдПрдХрдиिрд╖्рдарддा рдФрд░ рд╕рдорд░्рдкрдг рдХा рднी рдк्рд░рддीрдХ рдмрди рдЬाрддा рд╣ै। рднाрд░рддीрдп рд╕ंрд╕्рдХृрддि рдоें рдкрдкीрд╣े рдХा рдЙрд▓्рд▓ेрдЦ рдХेрд╡рд▓ рд╕ाрд╣िрдд्рдп рддрдХ рд╕ीрдоिрдд рдирд╣ीं рд╣ै। рд▓ोрдХрдЧीрддों рдоें рдпрд╣ рдЙрд╕ рдк्рд░िрдп рдХी рдпाрдж рджिрд▓ाрдиे рд╡ाрд▓ा рд╕्рд╡рд░ рд╣ै, рдЬो рджूрд░ рдкрд░рджेрд╢ рдЧрдпा рд╣ै рдФрд░ рдЬिрд╕рдХी рдк्рд░рддीрдХ्рд╖ा рдоें рдиाрдпिрдХा рд╕ाрд╡рди рдХे рд╣рд░ рджिрди рдХो рдЖंрд╕ुрдУं рдоें рдЧिрди рд░рд╣ी рд╣ै। рдпрд╣ рд╕्рд╡рд░ рдХिрд╕ी рд╡्рдпाрдХुрд▓ рд╣ृрджрдп рдХे рдЕрдзीрд░ рдк्рд░ेрдо рдХा рдк्рд░рддीрдХ рд╣ै, рдЬो рд╣рд░ рдЖрд╣рдЯ рдоें рдЕрдкрдиे рдк्рд░िрдпрддрдо рдХो рдЦोрдЬрддा рд╣ै। рд▓ोрдХрдХрдеाрдУं рдоें рдЗрд╕े рд╕рдЪ्рдЪे рдк्рд░ेрдо рдФрд░ рддрдкрд╕्рдпा рдХे рдк्рд░рддीрдХ рдХे рд░ूрдк рдоें рдЪिрдд्рд░िрдд рдХिрдпा рдЧрдпा рд╣ै।
"рдмूंрдж-рдмूंрдж рдХो рддрд░рд╕े рдк्рдпाрд╕ा, рд╕्рд╡ाрддि рдЬрд▓ рд╣ी рдкीрддा, рдмिрдЫुрдб़рди рдХी рдкीрд░ рдоें рдЦोрдпा, рдирдн рдХो рддाрдХे рд░ीрддा।"
рдорд╣ाрдХрд╡ि рдХाрд▓िрджाрд╕ рдиे рдЛрддुрд╕ंрд╣ाрд░ рдоें рдкрдкीрд╣े рдХी рдкुрдХाрд░ рдХो рд╡िрд░рд╣िрдгी рдХी рд╡ेрджрдиा рдХे рд╕рдоाрди рдмрддाрддे рд╣ुрдП рд▓िрдЦा рд╣ै рдХि рдпрд╣ рдкрдХ्рд╖ी рдк्рд░ेрдо рдХी рддीрд╡्рд░рддा рдФрд░ рдПрдХрдиिрд╖्рдарддा рдХा рдЕрдж्рд╡िрддीрдп рдЙрджाрд╣рд░рдг рд╣ै। рдЙрдирдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░, "рдкрдкीрд╣े рдХी рдкुрдХाрд░ рдЙрд╕ рдЕрдиंрдд рдк्рд░рддीрдХ्рд╖ा рдХा рдк्рд░рддीрдХ рд╣ै, рдЬिрд╕े рдХेрд╡рд▓ рдк्рд░ेрдо рдХी рдЧрд╣рди рдЕрдиुрднूрддि рд╣ी рд╕рдордЭ рд╕рдХрддी рд╣ै।"² рдХिрди्рддु рдЖрдЬ рдпрд╣ рдкрдХ्рд╖ी рд╕ंрдХрдЯ рдоें рд╣ै। рдЬंрдЧрд▓ों рдХी рдХрдЯाрдИ, рдХीрдЯрдиाрд╢рдХों рдХा рдмрдв़рддा рдк्рд░рдпोрдЧ рдФрд░ рдЬрд▓рд╡ाрдпु рдкрд░िрд╡рд░्рддрди рдЗрд╕рдХे рдЕрд╕्рддिрдд्рд╡ рдХे рд▓िрдП рдЦрддрд░ा рдмрди рдЪुрдХे рд╣ैं। рдк्рд░рд╕िрдж्рдз рдкрдХ्рд╖ी рд╡िрдЬ्рдЮाрдиी рд╕рд▓ीрдо рдЕрд▓ी рдиे рдХрд╣ा рдеा, "рдк्рд░рдХृрддि рдХी рд╣рд░ рдз्рд╡рдиि рдПрдХ рднाрд╖ा рд╣ै, рдФрд░ рдкрдкीрд╣े рдХी рдХрд░ुрдг рдкुрдХाрд░ рд╣рдоें рдпрд╣ рдмрддाрдиे рдХे рд▓िрдП рдкрд░्рдпाрдк्рдд рд╣ै рдХि рдк्рд░рдХृрддि рд╕ंрдХрдЯ рдоें рд╣ै। рд╣рдоें рдЗрд╕े рдмрдЪाрдиे рдХे рд▓िрдП рддुрд░ंрдд рдк्рд░рдпाрд╕ рдХрд░рдиे рд╣ोंрдЧे।"³
рдЗрд╕рдХे рд╕ंрд░рдХ्рд╖рдг рдХे рд▓िрдП рд╣рдоें рдк्рд░ाрдХृрддिрдХ рд╕ंрддुрд▓рди рдмрдиाрдП рд░рдЦрдиा рд╣ोрдЧा, рд╡ृрдХ्рд╖ाрд░ोрдкрдг рдХो рдмрдв़ाрд╡ा рджेрдиा рд╣ोрдЧा рдФрд░ рдЬैрд╡िрдХ рдХृрд╖ि рдХो рдЕрдкрдиाрдиा рд╣ोрдЧा। рдпрд╣ рдХेрд╡рд▓ рдПрдХ рдкрдХ्рд╖ी рдирд╣ीं, рдмрд▓्рдХि рд╣рдоाрд░ी рд╕ांрд╕्рдХृрддिрдХ рд╡िрд░ाрд╕рдд рдХा рдПрдХ рдРрд╕ा рдЕंрд╢ рд╣ै, рдЬिрд╕े рдмрдЪाрдиा рд╣рдоाрд░ी рдиैрддिрдХ рдЬ़िрдо्рдоेрджाрд░ी рд╣ै। рдкрдкीрд╣े рдХी рдХрд░ुрдг рдкुрдХाрд░ рдХेрд╡рд▓ рдПрдХ рдкрдХ्рд╖ी рдХी рдЖрд╡ाрдЬ़ рдирд╣ीं, рдмрд▓्рдХि рдоाрдирд╡ рд╣ृрджрдп рдХी рдЧрд╣рдирддрдо рдЕрдиुрднूрддिрдпों рдХा рдк्рд░рддीрдХ рд╣ै। рдЗрд╕рдХी рдкुрдХाрд░ рд╣рдоें рдк्рд░ेрдо, рдк्рд░рддीрдХ्рд╖ा рдФрд░ рд╕рдорд░्рдкрдг рдХी рдЧूрдв़ рднाрд╖ा рд╕िрдЦाрддी рд╣ै। рдЬрдм рддрдХ рдпрд╣ рд╕्рд╡рд░ рд╣рдоाрд░े рдЬंрдЧрд▓ों рдоें рдЧूंрдЬрддा рд░рд╣ेрдЧा, рддрдм рддрдХ рдк्рд░ेрдо рдФрд░ рдк्рд░рддीрдХ्рд╖ा рдХी рдЗрд╕ рд╢ाрд╢्рд╡рдд рдЧाрдеा рдХा рдЕрд╕्рддिрдд्рд╡ рдмрдиा рд░рд╣ेрдЧा।
рд╕ंрджрд░्рдн:
- рд╣рдЬ़ाрд░ी рдк्рд░рд╕ाрдж рдж्рд╡िрд╡ेрджी, рдЕрд╢ोрдХ рдХे рдлूрд▓, 1955।
- рдХाрд▓िрджाрд╕, рдЛрддुрд╕ंрд╣ाрд░, рддृрддीрдп рд╕рд░्рдЧ।
- рд╕рд▓ीрдо рдЕрд▓ी, рдж рдмुрдХ рдСрдл рдЗंрдбिрдпрди рдмрд░्рдб्рд╕, 1941।
рдХोрдИ рдЯिрдк्рдкрдгी рдирд╣ीं:
рдПрдХ рдЯिрдк्рдкрдгी рднेрдЬें
рдЖрдкрдХे рдмрд╣ुрдоूрд▓्рдп рдХॉрдоेंрдЯ рдХे рд▓िрдП рдмрд╣ुрдд-рдмрд╣ुрдд рдзрди्рдпрд╡ाрдж।